Kakaoja është një pemë që në gjendje natyrale arrin lartësinë 8-10 metra (më pak se 4-5 nëse është e kultivuar). Gjethe të mëdha, lule të vogla të bardha ose rozë me pesë petale, që dalin direkt nga trungu ose nga degët e mëdha. Fruti i kakaos është një kapsulë ovale, e gjatë deri në 25 cm, me lëkurë të verdhë ose rozë. Në brendësi përmban një tul të verdhë në të bardhë ku rrinë 20 deri në 80 fara të rrafshëta, në madhësinë e një kokrre fasuleje, të mbuluara nga një lëvozhgë e fortë, e thatë, ngjyrë të kuqe në vjollcë.

 

 

Origjina dhe kultivimi

Origjina e kakaos është në Amerikën Qendrore dhe aktualisht kultivohet në vende të ndryshme tropikale (Meksikë, Brazil, Venezuelë, Ekuador etj), edhe në Afrikën Qendrore. Është një bimë delikate dhe rritet vetëm në rajonet tropikale: bimët mbillen 5 metra nga njëra-tjetra dhe mes tyre pemë të larta si Igna apo Albizia, të njohura ndryshe si “nëna e kakaos”, sepse shërbejnë për tu bërë hije dhe për t’i mbrojtur nga era. Bima e kakaos lulëzon në vitin e tretë të jetës dhe fillon të japë fryte në vitin e pestë ose të gjashtë.

 

Një pemë kakaoje prodhon mesatarisht 35-50 fruta që japin maksimumi 1 kilogram fara. Për të përgatitur farat për konsum, në fillim ato i nënshtrohen një procesi fermentimi që zgjat 8 deri në 10 ditë. Më pas ato thahen dhe shtrydhen, proces gjatë të cilit, vaji ndahet nga farat. Pas rafinimit, vaji shndërrohet në gjalpin e kakaos. Për të arritur deri te çokollata, procesi vazhdon me pjekjen në 120-140 gradë dhe bluarjen. Kështu përftohet kakaoja pluhur.

 

Përdorimi

Gjalpi i kakaos ëshë me ngjyrë të bardhë të fildishtë, me aromën e këndshme të kakaos. Përmban gliceride dhe përdoret në farmaceutikë, por edhe në industrinë ushqimore. Është i njohur për efektin zbutës dhe mbrojtës prandaj është i përdorur gjerësisht edhe në kozmetikë, për fabrikimin e sapunëve, kremrave, të kuqve të buzëve dhe pomadave për buzë. Në industri njihet për nxjerrjen e esencave nga lulet.

 

Por mbi të gjitha përdorimi është në industrinë ushqimore, për përgatitjen e çokollatës. Ky emër vjen nga popullsia paraardhëse e meksikanëve, të njohur si Aztechi, të cilët me farat e pjekura dhe të shtypura përgatisnin një pije të nxehtë, ose e përzienin pluhurin e kakaos me miell misri, vanilje dhe aroma të tjera duke përfituar atë që ata e quanin “chocolatl”.  Emri Theobroma cacao, tregon vlerësimin për këtë produkt, sepse nënkupton “Ushqim i perëndive”.

 

Kakaoja dhe çokollata

 

 

Antidepresivët natyrorë

Kakaoja dhe çokollata, përveçse të pasura me antioksidantë, përmbajnë substanca bioaktive të afta të ndikojnë në sjelljen e njeriut. Disa prej këtyre përbërësve mund të krijojnë varësi të lehta, fjala vjen dëshirë e parezistueshme për çokollatë, sidomos tek personat depresivë, të cilët pasi e shijojnë ndihen të përmbushur ose të kënaqur - i ashtëquajturi efekti “craving”. Craving është dëshira ose impulsi për një substancë psikoaktive, për një ushqim ose çfarëdo objekt-sjellje kënaqësie. Kjo dëshirë impulsive mbështet sjelljen “shtesë” dhe detyrimin për ta pasur me patjetër atë ushqim apo objekt.

 

Kërkimet kanë identifikuar substanca kimike, zakonisht të njohura si neurotransmetues (sorotonina, endorfina, feniletilamina), të afta të influencojnë në mënyrë të konsiderueshme në gjendjet e humorit, çka lidhet edhe me efektin antistres.

Te kakaoja, kafeina gjendet në sasi të vogla, nga 0.6-0.8 për qind. Alkaloidi në sasi më të madhe që gjendet te kakaoja është teobromina, në të cilën përqendimi i kotiledonit varion nga 2 në 2.7 %. Këto substanca stimulojnë sistemin nervor qendror duke rritur përqendrimin dhe largojnë ndjesinë e lodhjes. Teobromina ka gjithashtu efekt në hapjen e venave koronare dhe renale, me efekt diuretik. 

 

Copyright shije.al / Ndalohet kopjimi dhe riprodhimi i paautorizuar i materialit.