FJALOR GASTRONOMIK
I pari fjalor gastronomik në gjuhën shqipe.
Shiko Info

Mbi 1 000 fjalë e shprehje të ndryshmenga bota e ushqimit dhe pijeve, që përdoren posaçërisht në kuzhinë apo kanë lidhje indirekte me gjithë proçesin e përgatitjes dhe servirjes së ushqimit.

Një pjesë e madhe e tyre kanë prejardhje nga gjuhë të huaja dhe njihen ndërkombëtarisht në formën e tyre origjinale, sidomos nga shefat e kuzhinës apo të apasionuarit pas ushqimit dhe pijeve. Ato s’mund të gjenden në fjalorin zyrtar të shqipes së sotme dhe një përkthim literal jo vetëm do të ishte i pamundur, por do t’iu humbiste edhe bukurinë.

Do të zbuloni mjaft fjalë të reja dhe të vjetra që, për arsye të ndryshme, s’iu ka rënë rasti t’i dëgjoni dhe përdorni, por që gjuha shqipe i ka patur gjithmonë aty.

Urojmë që ky fjalor i ri gastronomik t’ju vijë sadopak në ndihmë për të kuptuar më mirë termat e gatimit, por edhe në pasurimin e gjuhës suaj të përditshme.

A
B
C
D
DH
E
F
G
GJ
H
I
J
K
L
LL
M
N
NJ
O
P
Q
R
RR
S
SH
T
TH
U
V
X
XH
Y
Z
ZH
Kaçamak
Gatim tradicional i trevave shqiptare, por edhe më gjerë në Ballkan. I thjeshtë, i shpejtë, i shijshëm dhe i shëndetshëm, kaçamaku ka si bazë miellin e misrit dhe gjalpin (ose vaj ulliri). Me kalimin e viteve, recetat e kaçamakut janë përditësuar dhe përmirësuar me shumë përbërës shtesë, por receta fillestare, pra ajo e 100 viteve më parë është mjaft e thjeshtë. Nfdryshe, mëmëligë me miell misri; përvëlak.
Kaçkë
Arrë.
Kadaif
Ëmbëlsirë që bëhet me fije shumë të holla brumi të grunjtë, me vezë, me gjalpë, me arra, bajame dhe me sherbet. Mund t’i shtohen edhe përbërës të tjerë në varësi të dëshirës.
Kafe
Pluhuri që bëhet duke bluar kokrrat e kësaj bime, të pjekura në zjarr. Kafe quhet pija e hidhur dhe me erë të këndshme që bëhet duke zier në ujë këtë pluhur.
Kakao
Pluhuri, i cili merret duke bluar kokrrat e pjekura të pemës me të njëjtin emër. Më pas përgatitet edhe pija, duke zierë këtë pluhur dhe duke shtuar qumësht.
Kalastren
Kalasterni është zogu i gjelit (pa u formuar akoma si gjel i mirëfilltë) i rritur në kushte të lira e që s'peshon më shumë se 1.5 kg. Sipas traditës elbasanase, kalastreni hahej prej muajit nëntor deri në mars. Kjo ndodhte sepse përgjatë kësaj periudhe nuk konsumohej shumë mish i kuq apo bagëti e imët, pasi këto të fundit ishin "të mbarsura" për pjellori në fillim pranvere. Kalastreni në përgjithësi përdorej për biriam me oriz apo qull në tava dheu, pasi lëngu i mishit të tij lezetonte shumë gatimet. Të përbrendëshmet përdoreshin në tava dheu, fërgesa, etj.
Kale
Lloj lakre, që quhet ndryshe edhe si "lakra jeshile". Një nga perimet më të shëndetshme në planet dhe e përfshirë në grupin e superushqimeve. Mënyra më e mirë për ta konsumuar është duke e gatuar, madje e kombinuar me perime të tjera si lakër, brokoli etj. Dikur rritej në gjendje të egër, ndërsa sot kutivohet në shumë vende. Kaleja e mirë dallohet nga gjethet e freskëta dhe me ngjyrë jeshile të errët.
Kallamar i butë
Ose, ndryshe, kallamar i bardhë. Ndryshe nga kallamari i egër (i kuqi) rritet në 80-100 metra thellësi dhe ka sezonin e gjuajtjes në muajin shtator. E quajnë edhe zhula.
Kallamar i egër
Ose, ndryshe, kallamar i kuq. Ndryshe nga kallamari i butë (i bardhi) rritet në 250-350 metra thellësi dhe ka sezonin e gjuajtjes në muajin gusht.
Kalori
Sasia e kalorive që përmban një ushqim.
Kamomil
Bimë barishtore njëvjeçare që rritet nëpë vende livadhe dhe fusha. Lulja e kësaj bime ngjan me ato të luledeles, ka një erë të këndëshme dhe përdoret e tharë në përgatitjen e atij që e quajmë çaj kamomili. Në mjekësi njihet si një qetësues i mirë i sistemit nervor dhe dhimbjeve të barkut.
Kanellë
Bimë shumëvjeçare e vendeve tropikale. Një erëz që merret nga pjesa e brendshme e pemës Cinnamomum. Shirita të pjesës së brendshme të lëvores së pemës thahen deri sa të rrumbullakosen në formën e shkopinjve. Këta të fundit shtypen dhe bëhen pluhur, duke na dhuruar një nga erëzat më të përdorura në kuzhinë, sidomos në ëmbëlsira. Ka dy lloje të kanellës: Cejlon dhe Kasia. Kushton pak dhe gjendet kudo.
Karafil
Erëz që përftohet duke tharë sythin e pambyllur të lules së një peme të gjelbër tropikale. Ka formën karakteristike të gozhdës, me ngjyrë kafe dhe me qëndrueshmëri të mirë. Përdoret gjithmonë i thatë, i plotë ose pluhur sidomos në gatimin e ëmbëlsirave të ndryshme, në mishrat e zierë, në disa salca, në marinimin e mishit të drerit, për mishin e pjekur, për supa (sidomos pule) dhe ndonjëherë me djathin e stazhionuar. Me karafil shkojnë mirë edhe disa perime të ëmbla, të tilla si qepa apo karota. Në perëndim përdoret shpesh për t’i dhënë shije çajrave bimorë. Ndihmon në qetësimin e dhimbjeve të dhëmbëve dhe heqjen e erës së keqe të gojës.
Karçof
Angjinare
Kaurma
Fjalet 1 - 15 nga 29
Top