FJALOR GASTRONOMIK
I pari fjalor gastronomik në gjuhën shqipe.
Shiko Info

Mbi 1 000 fjalë e shprehje të ndryshmenga bota e ushqimit dhe pijeve, që përdoren posaçërisht në kuzhinë apo kanë lidhje indirekte me gjithë proçesin e përgatitjes dhe servirjes së ushqimit.

Një pjesë e madhe e tyre kanë prejardhje nga gjuhë të huaja dhe njihen ndërkombëtarisht në formën e tyre origjinale, sidomos nga shefat e kuzhinës apo të apasionuarit pas ushqimit dhe pijeve. Ato s’mund të gjenden në fjalorin zyrtar të shqipes së sotme dhe një përkthim literal jo vetëm do të ishte i pamundur, por do t’iu humbiste edhe bukurinë.

Do të zbuloni mjaft fjalë të reja dhe të vjetra që, për arsye të ndryshme, s’iu ka rënë rasti t’i dëgjoni dhe përdorni, por që gjuha shqipe i ka patur gjithmonë aty.

Urojmë që ky fjalor i ri gastronomik t’ju vijë sadopak në ndihmë për të kuptuar më mirë termat e gatimit, por edhe në pasurimin e gjuhës suaj të përditshme.

A
B
C
D
DH
E
F
G
GJ
H
I
J
K
L
LL
M
N
NJ
O
P
Q
R
RR
S
SH
T
TH
U
V
X
XH
Y
Z
ZH
Pacarak
Pispili. E quajnë kështu në disa zona të Shqipërisë jug-lindore.
Paçe
Palanik
Palanik Erseke
Pastë
1) Ëmbëlsirë me përmasa të vogla e në trajta të ndryshme, që përgatitet me miell, vezë, gjalpë e sheqer dhe zbukurohet përsipër me krem. 2) Lloj ushqimi që përgatitet nga përzierja e miellit, vezëve dhe ujit në forma nga më të ndryshmet, ku secila prej tyre ka një emër të veçantë si makarona, jufka, linguine, petka, lazanja, ravioli, kaneloni etj. Është një term që rrjedh nga italishtja “pasta” dhe ka zënë vend në fjalorin ndërkombëtar të kuzhinës.
Pasterizim
Pasterizimi është procesi i trajtimit termik të produkteve ushqimore të lëngshme në temperatura 60-100°C, me qëllim zhdukjen e baktereve dhe mikrogjallesave të dëmshme për organizmin. Kjo metodë shkakton një rënie të lehtë në shije dhe vlera ushqyese, por krijon kushte që produkti të jetë i sigurt dhe të ruhet për një kohë më të gjatë. Pasterizim i qumështit; Pasterizim i birrës;
Pastërma
Mish i thatë, i tharë në ambjent shtëpe mbi zjarrin e sobës ose pranë vatrës. Thahet gradualisht dhe koha e tharjes shkon rreth 10-15 ditë. Në fund, pritet në copa më të vogla dhe rruhet në qese pëlhure për t'u konsumuar përgjatë stinës së dimrit.
Pazi
Barishte që ngjan me spinaqin, por me gjethe më të mëdha. Përdoret në lakrorë ose në gatimin e gjellëve të ndryshme. Gjethe pazie.
Pekmez
Shurup si melasa, që përftohet pas kondensimit të lëngut nga zierja e frutave. Zakonisht përgatitet nga rrushi (por edhe nga fruta të tjera si molla, dardha, shega, kumbulla, mana etj.), pa shtuar sheqer apo aditivë të tjerë. Fillimisht zgjidhet rrushi i pjekur mirë, hidhet në enë dhe shtypet derisa ti marrim të gjithë lengun. Lëngu kullohet me sitë dhe masa e përftuar quhet musht. Mushti valohet në një enë bakri derisa në fund të enës të ngelë një masë e trashë si xhelatinë e me ngjyrë kafe. Pikërisht ky është pekmezi. Pastaj hidhet nëpër kavanozë dhe ruhet për stinën e dimrit. Përdoret në ëmbëlsira si zëvëndësues natyral i sheqerit në proçesin e pjekjes, për t’i dhënë shije gatimeve, por edhe në mjekësinë popullore sepse është i pasur me vitamina, minerale dhe antioksidantë.
pekmez
Pengjir
Lloj ëmbëlsire e ngjashme me revaninë e që përgatitet me vezë të rrahura, miell gruri, niseshte dhe sheqer. Brumi i përftuar piqet në furrë dhe në fund i hidhet përsipër sherbet. Karakteristike për zonën e Korçës.
Përvëlak
Bukë misri e hollë, e gatuar me ujë të valë; mëmëligë.
Përvëlaqe
Petanik
Lloj gatimi me petë të thata ose të pjekura lehtë, që shtrohen njëra mbi tjetrën dhe ndërmejt të cilave ka mbushje të ndryshme si fasule, kos, vezë, të brendshme qingji etj. Petanik me fasule. Petanik me kos, vezë dhe djathë. Gatim tradicional i zonës Juglindore të Shqipërisë.
Petka
Petulla Kollozheku
Fjalet 1 - 15 nga 19
Top